«هوالمحبوب»

شما خود مي­دانيد كه در اين مجموعه كاركردن بدون «عشق» امكان­پذير نيست. هر چند در نظام مقدس ما آنچه تداوم راه را براي رهروان مخلص ميسر مي­سازد، نشأت گرفته از «عشق» و «ايمان» است. ما نيز بدين اميد، آينده را براي فرزندان مستعد ايران اسلامي روشن مي­بينيم كه عشق ميهن اسلامي وجودشان را لبريز ساخته است.

شناسايي يك نوجوان مستعد و آماده ساختن او براي «پژوهش»، در كنار متعهد ساختنش به «ارزش­هاي معنوي»، عبادت بزرگي است كه تو همكار خوب و پرتلاش من در اين سازمان انجام مي­دهي و خستگي آنگاه از تنت به در خواهد آمد كه نهال­هاي برومند انديشمندان متعهدي را فراروي خودبيني. به اميد آن روز كه ديگر نگاهمان به غير نباشد و آنچه خود داريم از بيگانه تمنا نكنيم؛ كه سپيده دم تحقق «استقلال علمي» - در صورت تلاشي مستمر و فراگير - از ما دور نيست.

«حجت الاسلام دكتر جواد اژه ­اي»­
 

دبستان «هشدار» اولين دبستان تيزهوشان بود كه در منطقه 6 كنوني آموزش و پرورش در سال تحصيلي 47-1346 در چهار پايه تحصيلي ابتدايي با 14 دانش­آموز دختر و 6 دانش­آموز پسر در چهار كلاس به صورت مختلط تشكيل گرديد. در سال 1347 اداره كل امور كودكان و دانش­آموزان استثنايي در وزارت آموزش و پرورش تأسيس گرديد. در سال 1348 اولين مدرسه استعدادهاي درخشان با نام «مركز آموزش كودكان تيزهوش» و تحت نظارت اداره كل فوق، كار خويش را آغاز نمود.

قبل از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي و براساس اهدافي تعيين شده، سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان جدا از نظام آموزش عمومي كشور در سال 1355 شكل گرفت. اين سازمان زير نظر هيأت امنايي متشكل از چند وزير از جمله وزير آموزش و پرورش، رئيس تلويزيون، رئيس كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و .... فعاليت مي­كرد. از ويژگي­هاي اين سازمان، اهداف خاص و هدايت بر اساس آن اهداف، همراه با جدايي كامل از نظام آموزش عمومي كشور و مختلط بودن، بود.

مركز آموزشي «الوند» در ميدان آرژانتين در سال 1355 اولين مركزي بود كه در قالب اين سازمان به اين امر اختصاص يافت. در سال 1356 دانش­آموزان گزينش شده مناطق جنوبي و شرق تهران در مركز «تهرانپارس» و مناطق شمالي و غربي تهران در مركز «الوند» مشغول تحصيل بودند. در سال 1357 مركز «بريانك» هم به اين مجموعه اضافه شد. تعداد گزينش­شدگان در اين سه سال براي 3 مركز ذكر شده در تهران به ترتيب 274، 283 و 219 دختر و پسر بود.

به طور همزمان از سال 1355 تا 1357 در شهر «كرمان» نيز به ترتيب 31، 46 و 23 دانش­آموز و در سال 1357 در شهر «مشهد» 61 دانش­آموز گزينش شدند. بدين ترتيب تعداد دانش­آموزاني كه در آستانه پيروزي انقلاب اسلامي ايران براساس اهداف تعيين شده در سه پايه اول تا سوم راهنمايي مشغول تحصيل بودند، 938 دانش­آموز دختر و پسر در 5 مدرسه مختلط در «تهران» ، «كرمان» و «مشهد» بود.

پس از به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي، بنا به نظر دولت موقت مهندس بازرگان، اين سازمان در سال 1358 در «دفتر كودكان استثنايي» آموزش و پرورش ادغام شد و مراكز «مشهد» و «كرمان» نيز منحل شدند. در سال 1361 وزير آموزش و پرورش وقت (آقاي علي اكبر پرورش) درخواست رفع ادغام نمود، ولي با وجود مصوبه دولت مهندس ميرحسين موسوي، اين امر تحقق نيافت.

در سال 1362 اولين گزينش جهت دو مركز تهران صورت گرفت. اين دو مركز با نام­هاي «فرزانگان» و «علامه حلي» در حالي شكل گرفتند كه ورودي­هاي سال 57 در شرف فارغ­التحصيلي بودند و در پايه­ي دوم و سوم دبيرستان هم دانش­آموزان ورودي قبل از انقلاب مشغول تحصيل بودند. اين گزينش در سال­هاي 63، 64 و 65 نيز به همين شكل براي مناطق بيست­گانه­ي تهران به صورت 5 كلاس 20 نفره براي هر جنس انجام گرفت. در سال­هاي 63 و 64 كليه­ي دانش­آموزان ورودي 56 و 57 هم فارغ­التحصيل شدند. به اين ترتيب قبل از تشكيل سمپاد در سال 1366، فقط دو مركز آموزشي در تهران وجود داشت كه كماكان تحت پوشش «دفتر كودكان استثنايي» فعاليت مي­نمود. اين دو مركز در سال 66 جمعاً 802 دانش­آموز از ورودي 1362 به بعد داشتند كه هر لحظه امكان انحلال و ادغامشان در مراكز عادي نيز وجود داشت.

در 14 ارديبهشت ماه سال 1366 به درخواست معاون فرهنگي - اجتماعي نخست­وزير، هيأت امناي اين سازمان به حكم نخست­وزير منصوب گرديدند و از آن پس، اين روز براي سمپادي­ها به عنوان «روز استعدادهاي درخشان» نامگذاري شد. ابتدا اين سازمان قرار بود صرفاً زير نظر هيأت امنا اداره شود. اعضاي هيأت امنا عبارت بودند از: وزير آموزش و پرورش، وزير فرهنگ و آموزش عالي، رئيس سازمان پژوهش­هاي علمي و صنعتي، مدير عامل صدا و سيما، معاون نخست­وزير و رئيس برنامه و بودجه، رئيس بنياد مستضعفان و جانبازان و سه شخصيت علمي كشور، آقايان دكتر حسن ابراهيم حبيبي، حجت الاسلام دكتر احمد احمدي و حجت الاسلام دكتر جواد اژه­اي.

در طول سال تحصيلي 67-66 براساس جمع­بندي هيأت امنا سازمان و به درخواست معاون فرهنگي اجتماعي نخست وزير - آقاي دكتر اژه­اي - از نخست وزير و با حمايت رئيس جمهوري محترم وقت و رهبر انقلاب حضرت آيت­الله خامنه­اي، با تصويب ماده واحده­اي در شوراي عالي انقلاب فرهنگي، «سمپاد» جايگاه مستحكم­تري پيدا نمود.

«ماده­اي واحده: به منظور تحقق هر چه بهتر امر شناسايي و پرورش استعدادهاي درخشان كشور در سطوح مختلف تحصيلي از اين پس سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان به صورت سازمان وابسته به وزارت آموزش و پرورش اداره مي­گردد. اساسنامه جديد سازمان با پيشنهاد هيأت امنا فعلي سازمان به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد. مصوبه يك صدو پنجاهمين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي - 10/3/67».

براساس اين مصوبه، وزير آموزش و پرورش به رياست هيأت امناي سازمان و براساس تصويب هيأت امناء، آقاي دكتر جواد اژه­اي علاوه بر عضويت به عنوان شخصيت علمي هيأت امناء ، به رياست سازمان انتخاب گرديدند.

مراكز آموزشي استعدادهاي درخشان تهران ابتدا از تمامي مناطق تهران به انتخاب دانش­آموز مبادرت مي­نمودند و در اين رقابت فشرده حق دانش­آموزان مناطق محروم و مستضعف­نشين، به طور كامل پايمال مي­گرديد، به طوري كه ميزان گزينش دانش­آموزان مراكز تهران از مناطق محروم در يك سال تحصيلي به عدد انگشتان دست هم نمي­رسيد. (از 250 نفر، 9 نفر: 4 دختر و 5 پسر از مناطق 15 تا 20)

براي حل اين معضل و گسترش عدالت در انتخاب دانش­آموزان سرآمد از خانواده­هاي محروم، طرح راه­اندازي مراكز در مناطق محروم آموزش و پرورش شهر تهران انجام شد و مركز «شهيد بهشتي» و «فرزانگان زينب(س)» شهرري به ترتيب با ظرفيت 3 و 2 كلاس در پايه و مراكز «شهيد رجايي» و «فرزانگان» در اسلامشهر، با ظرفيت 2 كلاس در پايه و بعد از تشكيل مراكز كرج، مراكز «علامه حلي» و «فرزانگان» در شهريار با ظرفيت 2 كلاس در پايه و در نهايت در سال 1384 مراكز «فرزانگان» و «شهيد ستاري» در ورامين، راه­اندازي شد.

دكتر جواد اژه­اي را مي­توان به حق، پدر «سمپاد» ناميد. ايشان احياكننده­ي نظام آموزش استعدادهاي درخشان در كشور، پس از انقلاب اسلامي هستند و علاوه بر رياست سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان از سال 1366 تاكنون، با مطالعات و تحقيقات خود در اين زمينه، به يكي از مجرب­ترين متخصصان اين حوزه مبدل گرديده­اند. تحصيلات دانشگاهي دكتر اژه­اي، ليسانس روانشناسي از دانشگاه اصفهان (1346) و دكتراي روانشناسي تجربي از دانشگاه دولتي وين (اتريش - 1360) مي­باشد. وي مدرس دروس «روانشناسي اجتماعي»، «روانشناسي تربيتي»، «نظريه­ها و مكاتب روانشناسي (شخصيت)»، «كاربرد آزمون­هاي هوش و استعداد» و «آسيب­شناسي اجتماعي» در دوره­هاي كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكترا مي­باشد. براي آشنايي بيشتر، گوشه­هايي از فعاليت­هاي ايشان را مرور مي­كنيم:

* - وزير بهزيستي در دولت مهندس ميرحسين موسوي (از سال 1361 تا 1363)
* - معاون فرهنگي - اجتماعي نخست وزير ميرحسين موسوي (از سال 1363 تا 1368)
* - نماينده­ي مقام معظم رهبري در ا مور دانشجويان در اروپا ( از 1368 تاكنون)
* - عضو شوراي نمايندگان رهبري در دانشگاه­هاي كشور (از 1370 تاكنون)
* - مشاور فرهنگي رئيس جمهور در دولت آقايان هاشمي رفسنجاني و خاتمي (از 1368 تا 1384)
* - عضو هيئت علمي دانشكده­ي روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران از سال 1364
* - مؤسس بخش دكتراي روانشناسي دانشگاه تربيت مدرس و رياست گروه روانشناسي اين دانشگاه (از سال 1365 تا 1380)
* - رياست دانشكده­ي روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه علامه طباطبايي (از سال 1365 تا 1367)
* - مؤسس و عضو شوراي مركزي انجمن ايراني روانشناسي
* - سردبير و مدير مسئول فصلنامه­ي استعدادهاي درخشان با انتشار پيوسته از سال 1370 تا سال 1388
* - صاحب امتياز، سردبير و مديرمسئول مجله­ي علمي - پژوهشي روانشناسي با انتشار پيوسته از سال 1376 تاكنون
* - رياست هيئت مديره شوراي انجمن­هاي علمي كشور از سال 1384
* - عضو شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (از بدو تشكيل تاكنون)
* - عضو شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
* - عضو هيئت امناي باشگاه دانش­پژوهان جوان (از بدو تأسيس تاكنون)
* - عضو هيئت امناي كتابخانه­هاي عمومي كشور (از بدو تشكيل تا 1383)
* - عضو هيئت امناي بنياد فارابي (از سال 1366 تا 1381)

از ايشان تأليفات و مقالات متعددي نيز منتشر شده است كه از ميان آنها مي­توان به كتاب­هاي «كتاب ايران» (با همكاري جمعي از اساتيد) ، «چگونه بنويسيم» ، «كتابشناسي تيزهوشان از منابع آلماني زبان(ترجمه)» ، «ويژگي­هاي شخصيتي تيزهوشان در پژوهش­هاي روانشناختي ايران»، «ويژگي­هاي كودكان تيزهوش»، «مقدمه­اي بر روانشناسي اجتماعي از منظر اروپاييان» (ترجمه) و مقالات گوناگون در مجله­ي روانشناسي و فصلنامه­ي استعدادهاي درخشان، اشاره نمود.

* * *

اولين ساختمان مركز فرزانگان، ساختمان متعلق به مركز آموزش كودكان تيزهوش واقع در محل فعلي دبيرستان شامل شش كلاس و دو اتاق به عنوان دفتر بود كه به تدريج در طول زمان بازسازي شد و توسعه يافت. در سال 1358 دانش­آموزان دختر مراكز تهران در اين مركز مستقر شدند كه به نام مركز تيزهوش فلسطين نام گذاري شد.در سال 1362 مركز، گزينش مجددي به عمل آورد و با تعداد محدودي دانش­آموز با نام جديد مركز آموزشي فرزانگان به فعاليت خود ادامه داد. در مهرماه 1366 ساختمان جديد فرزانگان (ساختمان اصلي مدرسه) در كنار بخش قديمي كه شامل آزمايشگاه، آمفي تئاتر و چند كلاس بود افتتاح شد. در سال 1370 آمفي تئاتر قديمي نيز تخريب و به جاي آن آمفي تئاتر جديد مركز و كتابخانه تأسيس شد.

به مدت 11 سال دانش­آموزان هر دو مقطع راهنمايي و دبيرستان در همين مركز مشغول به تحصيل بودند، اما با تصميم سازمان مبني بر افزايش پذيرش در مقطع راهنمايي از 5 كلاس به 8 كلاس در هر پايه، در سال 1373 مركز راهنمايي فرزانگان تهران به ساختمان در حال ساخت سازمان واقع در بلوار آفريقا منتقل گرديد. اين ساختمان از سال 1376 تبديل به ساختمان مركزي سمپاد گرديد و «پژوهشگاه شهيد بهشتي» نام گرفت و مركز راهنمايي در سال 76 به ساختماني واقع در بزرگراه كردستان منتقل شد.

ساختماني كه اكنون آزمايشگاههاي فيزيك و شيمي مركز نيز در آن مستقر است در محل ساختمان نمازخانه قديمي مركز افتتاح گرديد.

مديريت مركز فرزانگان تهران از سال 1357 تا سال 1362 برعهده سركار خانم ناهيد مصلحي بود ، از سال 62 تا 79 نيز مديريت مركز را سركار خانم خيريه بيگم حائري­زاده برعهده داشتند. مديريت مركز از سال 79 تا 81 بر عهده سركار خانم مهناز آزاده و از سال 81 تا 1384 با سركار خانم مرجانه نعيمي بود. از سال 1384 تا سال 1386 سركار خانم اشرف منظم مديريت مركز را برعهده داشتند. سال 86 تا 87 مديريت برعهده سركار خانم الهه خطيبيان بود و مجدداً از سال 1387 سركار خانم منظم عهده­دار مديريت مجموعه شدند.